วินโดวส์ วิสต้า ทำไมถึงต้อง "จอดำ"

12 มิถุนายน เป็นวันที่ไมโครซอฟท์ประกาศตัวอย่างเป็นทางการทั่วโลกว่า ผู้ที่ใช้ไมโครซอฟท์ "วินโดวส์ วิสต้า" ของปลอมถ้าหลังการใช้งาน 30 วันถ้ายังไม่ใส่รหัส (key) จะเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า reduced functionality mode (RFM) หรือคอมพิวเตอร์จะเข้าสู่สถานะที่ถูกลดการทำงานจนหน้าจอคอมพิวเตอร์กลายเป็นสีดำ

"ธีระชัย ชูบรรเจิด" ผู้จัดการผลิตภัณฑ์ บริษัท ไมโครซอฟท์ (ประเทศไทย) จำกัด อธิบายว่า โปรแกรม RFM นั้นฝังอยู่ใน โปรแกรมวินโดวส์ วิสต้า ตั้งแต่ซื้อแผ่นมาเพื่อป้องกันแผ่นละเมิดสิทธิ์โดยเฉพาะ พร้อมรักษาสิทธิประโยชน์ของผู้ใช้ของแท้

รวมถึงเป็นการสร้างความแตกต่างในการใช้งานของผู้ใช้ว่า อันไหนเป็นของแท้หรือของเทียม ซึ่งจะช่วยกระตุ้นตลาดของแท้ขายได้มากขึ้นด้วย

"ผู้ที่ใช้วิสต้าของแท้จะพบกับฟีเจอร์ใหม่ๆ มี Windows Aero, Windows Ready Boost สามารถดาวน์โหลดหรืออัพเดตระบบรักษาความปลอดภัยได้ ทำให้ระบบและข้อมูลได้รับการป้องกันจากไวรัส, สปายแวร์ และซอฟต์แวร์อันตรายต่างๆ แต่ถ้าเป็นของปลอม ใส่คีย์ปลอม หรือไม่ใส่คีย์ ฟีเจอร์เหล่านี้ก็จะไม่ทำงาน"

ขั้นตอนแรกของการใช้งานหลังจากติดตั้งโปรแกรมวินโดวส์ วิสต้า แล้ว ผู้ใช้มีเวลา 30 วันในการใส่คีย์เพื่อ activated หลังจากนั้นต้องคลิกวินโดวส์อัพเดต เสมือนการลงทะเบียนว่าใช้โปรแกรมของแท้ผ่านทางเว็บไซต์เพื่อที่ไมโครซอฟต์จะได้ทราบและตรวจสอบเก็บข้อมูลของผู้ใช้งานได้

แต่สำหรับผู้ใช้วิสต้าปลอมใน 30 วันแรก จะสามารถใช้งานได้ปกติ แต่โปรแกรมจะมีข้อความเตือนว่า "วินโดวส์นี้ไม่ใช่ของแท้" อยู่ทุกครั้งที่เปิดใช้งาน และจะเตือนเป็นระยะๆ ตลอดการใช้งานพร้อมกับนับวันถอยหลัง เพื่อให้เราซื้อซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์และใส่คีย์ที่ ถูกต้อง ในระยะ 30 วันนี้ผู้ใช้จะไม่สามารถใช้ฟีเจอร์ที่สำคัญๆ ของวิสต้าได้จนกว่าจะใส่คีย์จริง

และถ้า 30 วันยังไม่ใส่คีย์ตามกำหนด จะเกิดปรากฏการณ์หน้าจอคอมพิวเตอร์กลายเป็นสีดำ ไม่มีเมนู ไม่มีเดสก์ทอป เหลือเพียงแต่ไอคอน internet explorer เพียงตัวเดียว เพื่อให้เข้าไปซื้อลิขสิทธิ์ทางออนไลน์ โดยมีเวลาเพียง 1 ชั่วโมงเท่านั้น และจะคงหน้าจอดำอยู่ตลอดจนกว่าจะมีการใส่คีย์

"ถึงแม้หน้าจอดำ แต่ไฟล์ข้อมูลต่างๆ ของผู้ใช้จะยังอยู่ครบไม่สูญหายเพียงแต่ถูกซ่อนไว้เท่านั้น การกู้งานคืนทำได้โดยกด F8 ตามด้วย save mode เพื่อ save ไฟล์ที่ต้องการ"

สำหรับผู้ที่ซื้อคอมพิวเตอร์แล้วร้านค้า อ้างว่าลงโปรแกรมวิสต้าลิขสิทธิ์ให้แล้ว สามารถเช็กได้ว่าโปรแกรมที่ให้นั้นเป็นของแท้หรือของปลอม โดยพิมพ์ "system" ในระบบ searh เพื่อดูว่ามีข้อความ "Windows is activated" พร้อมกับคีย์หรือเปล่า

ถ้ามีแสดงว่าเป็นวิสต้าของแท้ ถ้าเป็นของละเมิดลิขสิทธิ์จะไม่มี และหลังจากใส่คีย์และลงทะเบียนแล้ว 1 วัน ระบบของไมโครซอฟท์จะมีการตรวจเช็กว่าคีย์นั้นถูกใช้งานแล้ว เพื่อป้องกันคนนำคีย์ไปใช้ซ้ำ เพื่อให้ผู้ใช้งานมั่นใจว่าคีย์ของตนไม่หลุดออกไปหรือมีผู้เอาไปใช้งานซ้ำ เพราะการใช้ 1 คีย์ต่อผู้ใช้ 1 ไลเซนส์เท่านั้น

การแอบขโมยคีย์ไปใช้ ส่วนมากจะมาจากกรณีการขายซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์แบบ โออีเอ็มเป็นโปรเจ็กต์ขนาดใหญ่จำนวน มากๆ โดยใช้คีย์หรือรหัสในการ activated เดียวกัน แต่ทางไมโครซอฟท์ก็สามารถตรวจสอบได้เช่นกันว่ามีผู้ใส่รหัสเพื่อ activated จำนวนเท่าไร ตรงกับที่มีการซื้อลิขสิทธิ์ไปหรือไม่ เช่น องค์กรนี้มีสิทธิ์ใช้ 1,000 เครื่อง แต่มีคนใช้รหัสดังกล่าวไปถึงหมื่นคน แสดงว่าคีย์ขององค์กรนี้ถูกขโมยไป

วิธีแก้ก็คือ ทางไมโครซอฟท์จะเช็กกลับไปที่บริษัทนั้นและเปลี่ยนคีย์ให้ใหม่ คีย์เก่าก็จะถูกระงับ ผู้ที่ใช้คีย์เก่าอยู่ก็จะไม่สามารถอัพเดต ดาวน์โหลดข้อมูลได้ ระบบก็จะกลับเข้าสู่โปรแกรม RFM 30 วันต่อจากนั้น

และนี่คืออิทธิของวินโดวส์ วิสต้า ที่ทำให้การใช้ซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์มีปัญหายุ่งยากมากขึ้น แต่ขณะนี้ก็มีการยืนยันว่ามีมือดีที่สามารถ crack หรือถอดรหัสและต่ออายุการใช้วินโดวส์วิสต้าโดยไม่ต้อง activated ให้นานออกไปได้เป็น 120 วันแล้ว